Znaczenie anatomii palpacyjnej w pracy fizjoterapeuty
Anatomia jest dość specyficznym przedmiotem, z którym jako fizjoterapeuci stykamy się po raz pierwszy już na samym początku studiów. Uznawana za najstarszą znaną naukę medyczną, niezmiennie odgrywa kluczową rolę w podstawach edukacji zdrowotnej [1, 2]. Definiuje się ją jako naukę wizualną zajmującą się badaniem kształtu i struktury narządów, ich umiejscowienia oraz zależności strukturalno-funkcjonalnych. Stanowi również fundament terminologii medycznej i nauk klinicznych [3]. Znajomość anatomii jest niezbędna, aby przeprowadzić diagnostykę funkcjonalną pacjenta, prawidłowo ocenić tkanki oraz podzielić się wynikami z pacjentem i innymi specjalistami medycznymi [4].
Nasze ciało bywa porównywane do niezwykle skomplikowanej maszyny. Aby mogła działać prawidłowo, wszystkie elementy muszą funkcjonować optymalnie. Kiedy dochodzi do zaburzeń w anatomii lub fizjologii, pojawia się choroba. Podobnie jak w przypadku samochodu – nie da się naprawić silnika bez zrozumienia jego budowy i działania – tak samo nie można skutecznie leczyć pacjenta bez znajomości struktur anatomicznych. W pracy klinicznej fizjoterapeuta nie tylko dobiera odpowiednią terapię, ale również potrafi wytłumaczyć pacjentowi źródło problemu. Brak solidnych podstaw anatomicznych uniemożliwia przekazanie tej wiedzy w prosty i zrozumiały sposób. Rehabilitacja pourazowa czy praca z bólem mięśni i stawów wymagają znajomości topografii, unerwienia, unaczynienia oraz powiązań między strukturami. Układy narządów są ze sobą tak ściśle połączone, że kontuzja sportowa czy uraz przeciążeniowy w jednym miejscu może wywołać objawy w innej części ciała.
Twoja wiedza z zakresu anatomii jest kluczowa, aby zrozumieć, co czujesz podczas palpacji pacjenta i jak mogą na niego wpływać dysfunkcje w danym obszarze. Jest również niezbędna podczas doboru ćwiczeń rehabilitacyjnych ukierunkowanych na konkretne mięśnie i stawy, aby zapewnić pacjentowi maksymalną skuteczność terapii. Właśnie dlatego anatomia palpacyjna i szkolenia fizjoterapeutyczne są nierozłącznym elementem nowoczesnej praktyki. Jak w takim razie wygląda nasza edukacja w tym wymiarze?
Anatomia jest jednym z najważniejszych przedmiotów wykładanych studentom fizjoterapii, któremu poświęca się ogromną ilość uwagi na początku edukacji. Zajęcia odbywają się zwykle w formie wykładów i ćwiczeń, obejmując stopniowo nazewnictwo, funkcje, topografię i palpację. Dla wielu studentów egzamin z anatomii to najtrudniejsza pierwsza przeszkoda w toku studiów. Jednak mimo ogromnego znaczenia, anatomia najczęściej obecna jest jedynie na pierwszym roku, a jej znajomość szybko zanika. W niedawnym przeglądzie oszacowano, że
„w ogólnej domenie edukacyjnej, jak również w edukacji medycznej, około dwóch trzecich do trzech czwartych wiedzy zostanie zachowana po jednym roku, z dalszym spadkiem do nieco poniżej 50% w następnym roku [5].
Przykładem może być badanie przeprowadzone na Uniwersytecie Curtin, gdzie studenci pierwszego roku fizjoterapii świetnie radzili sobie z testem z zakresu kości nadgarstka, natomiast na ostatnim roku wykazywali znaczną utratę wiedzy [6]. Podobne obserwacje wskazują na ogólny spadek poziomu znajomości anatomii wśród absolwentów kierunków medycznych.
Co więcej, sami studenci często oceniają swoją wiedzę jako niewystarczającą – ponad 60% przyznaje, że nie czują się pewnie w tym obszarze. Badania brytyjskie wykazały, że aż 32% błędów medycznych wynika z braków w znajomości anatomii topograficznej [7].
Spytajmy też samych siebie.
Z biegiem lat wielu z nas zapomina nie tylko łacińskich nazw struktur, ale także ich polskich odpowiedników czy funkcji. Wiedza ta jednak jest kluczowa – zarówno w diagnostyce, jak i podczas planowania terapii. Dlatego coraz większe znaczenie mają szkolenia podyplomowe dla fizjoterapeutów, w tym kursy praktyczne z anatomii.
Kurs suchego igłowania pokazuje, że anatomia palpacyjna to podstawa bezpiecznej i skutecznej pracy – znajomość topografii mięśni i struktur pozwala uniknąć błędów i zwiększa pewność w pracy z pacjentem. Z kolei na szkoleniu Diagnostyka barku – kurs dla fizjoterapeutów, prowadzonym przez Mateusza Stefańskiego, uczestnicy uczą się, jak anatomia palpacyjna wspiera skuteczną ocenę obręczy barkowej i dobór terapii.
Nie warto poprzestawać na wiedzy zdobytej na studiach – ciągła edukacja fizjoterapeuty, kursy i szkolenia praktyczne to inwestycja w bezpieczną i skuteczną terapię. Anatomia nie tylko stanowi podstawę naszej pracy, ale jest też narzędziem, które pozwala nam osiągać lepsze efekty w rehabilitacji i budować profesjonalny warsztat terapeuty manualnego.
Autor: David Trojan
Bibliografia:
Ostatnie wpisy
