Manipulacje stawowe to coraz popularniejsza praktyka, stosowana od ponad wieku przez chiropraktyków i zyskująca coraz większą popularność wśród fizjoterapeutów, lekarzy i nie tylko. Technika ta jest stosowana przez wielu jako sposób na zmniejszenie bólu i poprawy zakresu ruchu. Może także pobudzać układ nerwowy i uwalniać endorfiny, łagodząc dodatkowo ból. Manipulacje stawowe są cenna w leczeniu schorzeń układu mięśniowo-szkieletowego i poprawie ogólnego stanu zdrowia naszych stawów.
W tym blogu odkryjemy wiedzę stojącą za manipulacjami stawowymi, przeanalizujemy schorzenia, przy których manipulacje są skuteczne, a także wyjaśnimy, w jaki sposób ta oparta obecnie już dowodach metoda może pomóc w złagodzeniu bólu i przywróceniu optymalnej funkcji stawów.
Często podczas leczenia bólu pleców, terapeuta poprosi Cię o położenie się na kozetce, gdzie odpowiednio cię ułoży i będzie wywierał specyficzny, szybki oraz kontrolowany nacisk rękami w celu wykonania wspomnianej manipulacji stawowej. Ten fizyczny proces manipulacji polega na gwałtownym oddzieleniu powierzchni stawów, czemu towarzyszy tworzenie się i zapadanie pęcherzyków gazowych ze słyszalnym dźwiękiem.
W latach 70. Sandoz i in. przypisał trzaskający dźwięk zapadaniu się pęcherzyków gazowych uwalnianych z mazi stawowej, w której następuje zmiana ciśnienia. Model ten nazwano zjawiskiem kawitacji. Model Sandoza był pierwszym modelem manipulacji stawowej, w wyniku którego słyszalny był „trzask”. Sandoz zaproponował, że trzask pojawia się, gdy ruch stawu przekracza dowolną barierę elastyczną na granicy integralności anatomicznej stawu. Zatem staw musi zostać rozciągnięty poza normalny zakres ruchu i wejść w przestrzeń parafizjologiczną. Model ten ma dwa główne problemy.
Jak zatem rozsunąć powierzchnie stawowe, nie przekraczając granic anatomicznych stawu? Evans i Breen opracowali model wspólnej manipulacji, który ma kilka kluczowych różnic:
” Szybkie rozciąganie torebki zwiększa temperaturę i zmniejsza ciśnienie. Umożliwia to azotowi i CO2 rozpuszczonym w roztworze wodnym zmianę fazy z ciekłej w gazową. To właśnie tworzy dźwięk kawitacji.
Możemy to zobaczyć w czasie rzeczywistym za pomocą fMRI. Zjawisko to nazywa się tribonukleacją. Wewnątrz stawu widać, jak tworzy się pęcherzyk powietrza. Wytwarza to podciśnienie wewnątrz torebki stawowej i zapewnia wewnętrzne rozproszenie. Kawitacja uwalnia również endogenne opioidy, takie jak beta-endorfiny i inne substancje, które powodują rozszerzenie małych naczyń krwionośnych. Pamiętaj, że w całym zakresie ruchu palców nigdy nie przekraczasz anatomicznych granic tego stawu, a mimo to słyszysz trzask.
Kiedy staw ulega manipulacji, oprócz kawitacji w grę wchodzą także dwa inne mechanizmy fizjologiczne:
Szereg czynników może ograniczać zakres ruchu stawu (ROM – range of motion). Każdy staw ma anatomiczne ograniczenie tego, jak daleko może się poruszać. Czynniki ograniczające ten anatomiczny zakres ruchu obejmują:
Manipulacje stawowe przyczyniają się do wielu pozytywnych efektów: mięśniowo-szkieletowych, chemicznych i neurofizjologicznych. Zdarzenie słyszalne (kawitacja/tribonukleacja) może nie być konieczne dla uzyskania korzyści terapeutycznych. Liczne badania nie wykazały żadnych dowodów na poprawę wyników leczenia bólu związaną z słyszalnym trzaskiem lub bez niego. Jednakże większość pacjentów spodziewa się usłyszeć dźwięk i powiązać go z udaną manipulacją.
Oto trzy wskazówki dotyczące omawiania tego tematu z pacjentem.
Manipulacja może dla większości być nieco przerażająca. Jednak prawidłowo wykonana przez wykwalifikowanego fizjoterapeutę jest niezwykle bezpieczna. Jeśli chodzi o kręgosłup, według jednego z badań ryzyko pogorszenia przepukliny dysku lędźwiowego wynosi 1 na 3,7 miliona. Choć często bezpieczna, może wiązać się z niewielkim ryzykiem. Należy do tego: rzadkie przypadki zwiększonego bólu, bolesności mięśni lub uszkodzenia stawów. Osoby cierpiące na określone schorzenia, takie jak osteoporoza lub problemy naczyniowe, powinny skonsultować się z lekarzem przed przystąpieniem do manipulacji stawowych.
Ogólny zasady biomechaniczne i wytyczne dotyczące bezpieczeństwa powinny być przestrzegane, aby zapewnić bezpieczeństwo i skuteczność podczas każdej manipulacji. Nie oznacza to jednak, że każdą manipulację należy wykonywać w ten sam sposób. Istnieją ogólne środki ostrożności i zasady biomechaniczne, których należy przestrzegać, natomiast trzeba również brać pod uwagę, że stawy każdej osoby są inne i wymagają nieco innych sił manipulacyjnych. Niektórzy pacjenci mogą czuć się bardziej komfortowo w pozycji leżącej, inni w pozycji siedzącej itp. Dlatego też rozwijanie biegłości w wielu technikach, w połączeniu z zręcznymi rękami i dobrym wyczuciem stawów, jest konieczne, aby stać się naprawdę dobrym w wykonywaniu manipulacji. Ścisłe przestrzeganie zasad ograniczy skuteczność i może prowadzić do złych wyników leczenia. Każdy pacjent jest inny i tak go traktuj.
Wiele osób jest zaznajomionych z manipulacjami stosowanymi w obrębie stawów kręgosłupa, ale można również manipulować stawami „obwodowymi”, czyli stawami oddalonymi od kręgosłupa. Obydwa te obszary mogą być przydatne w leczeniu wielu urazów i często są stosowane w połączeniu ze sobą. Na przykład zapalenie nadkłykcia bocznego (łokieć tenisisty) jest częstym urazem, który objawia się bólem w zewnętrznej części łokcia. Badania wykazały, że manipulacja łokciem, a także kręgosłupem szyjnym może poprawić wyniki w przypadku tego schorzenia.
Manipulacja to zdecydowanie najtrudniejsza rzecz, jakiej jesteśmy w stanie się nauczyć. Podobnie jak w przypadku każdego procesu fizycznego lub sportu, powtarzanie jest jedynym sposobem na osiągnięcie biegłości w tym, co robisz. Wielu twierdzi, że potrzeba około 5 lat ciągłego manipulowania, aby stać się w tym naprawdę dobrym. Nie denerwuj się, ucz się na swoich niepowodzeniach i skup się na tym, aby stawać się coraz lepszym w stosowaniu technik manipulacyjnych. Dla wszystkich, którzy chcą rozpocząć swoją przygodę z nauką skutecznego i bezpiecznego stosowania technik manipulacyjnych, to gorąco polecamy kurs: https://physioheroes.pl/szkolenie/2-hvla/ 😉
Chociaż często słyszymy o manipulacji, ważne jest, aby zrozumieć również rolę mobilizacji w ogólnym podejściu terapeutycznym. Podczas gdy manipulacje polegają na „szybkim pchnięciu”, mobilizacje stawów są bardzo delikatne i często wykonywane ruchem harmonicznym. Mobilizacja stawów to łagodniejsze podejście, obejmujące powolne, miarowe ruchy w celu poprawy ruchomości stawów. Technika ta jest powszechnie stosowana u pacjentów, którzy mogą nie być odpowiednimi kandydatami do silniejszych pchnięć w ramach manipulacji stawami. To jak rozgrzewka przed głównym wydarzeniem, pomagająca przygotować staw do procesu manipulacji. Cel pozostaje jednak ten sam: złagodzenie bólu, przywrócenie funkcji i poprawa ogólnej jakości życia.
Jest to jedna z wielu metod leczenia bólu stawów i słuszne jest rozważenie wszystkich opcji oraz sprawdzenie, która jest dla Ciebie najlepsza. Identyfikacja i korekta ograniczonego zakresu ruchu stawów jest czynnikiem diagnostycznym kluczowym dla skutecznej opieki nad pacjentem. Terapeuta powinien być doskonale przeszkolony, aby móc określić, czy manipulacja stawowa jest odpowiednią techniką dla pacjenta, a jeśli tak, to powinien opracować plan działania obejmujący kompleksową terapię, wykorzystując inne metody leczenia, takie jak techniki rozciągające, elementy masażu, suche igłowanie, ćwiczenia itp. Nie każdy chce manipulacji jako metody leczenia i co tydzień spotykamy się z wieloma pacjentami, u których w ogóle nie stosuje się manipulacji. Mamy duży zestaw technik leczenia, a jedną z umiejętności w praktyce klinicznej jest decydowanie, które z nich są najlepsze dla danej osoby.
Rozumiejąc naukowe podstawy manipulacji stawami, poszczególne osoby mogą mieć pewność co do jej skuteczności jako metody leczenia łagodzącej ból i poprawiającej funkcjonowanie stawów. Wykwalifikowani terapeuci posiadający wszechstronną wiedzę na temat układu mięśniowo-szkieletowego są wyposażeni do wykonywania manipulacji stawów i zapewniania spersonalizowanej opieki, aby zaspokoić unikalne potrzeby każdego pacjenta. Ważne jest, aby zrozumieć, że w przypadku wielu osób sama manipulacja stawami nie złagodzi skutecznie objawów i nie poprawi funkcji na dłuższą metę. Manipulacja stawami to jeden z wielu zabiegów terapii manualnej, który pomaga najczęściej natychmiastowo zmniejszyć ból i sztywność, otwierając okno możliwości bezbolesnych ćwiczeń.
Mam nadzieję, że dowiedziałeś się trochę więcej na temat popularnej ostatnio technice manipulacji stawowej. 😁
Bibliografia:
Ostatnie wpisy
